HongKongNepali.com, The Next Media

Friday
Jun 23rd
Home विचार / दृष्टिकोण संयुक्त गठबन्धनको आन्दोलन आफैमा प्रत्युत्पादक

संयुक्त गठबन्धनको आन्दोलन आफैमा प्रत्युत्पादक

E-mail Print PDF
AddThis Social Bookmark Button

नेपालमा नेपाली जनताले विविध खाले आन्दोलनको सामना विगत ७ दशक देखि अनुभव गर्दै आएका छन । आन्दोलनकारीले हरेकआन्दोलनहरु जनताकै लागि हो भन्दै वकालत गर्ने गर्दछन र गर्दै आएका छन । यो सवाल एक हद सम्म सहि भएता पनि आन्दोलनको असर दैनिक जिविकोपार्जन गर्ने मजदुर, सर्वसाधरण, विधार्थीहरु, विरामी र राष्ट्रको अर्थतन्त्रमा त्यसले के कति असर पार्दछ भन्ने सवालमा पनि विचार विश्लेष्ण गर्नु जरुरी छ । कुनै निश्चित समुदायको मागका लागि सम्पूर्ण समुदायले दुख. कष्ट पाउनु आफैमा राम्रो पक्ष होइन आफनो अधिकारको माग गर्दै गर्दा अरुको पनि अधिकारका सवालमा सोच्नु जरुरी छ ।

नेपाली जनताको लामो संघर्ष र वलिदान पश्चात बि सं ०३ असोज २०७२ मा मधेशी मोर्चा र जनजातिहरु असन्तुष्ट हुदा हुदै पनि दुई तिहाई मतको समर्थनले नेपालको संविधान जारी भयो । जारी भए पश्चात मधेशी मोर्चाले तत्कालै मधेशमा आन्दोलन शुरु गर्यो । जसको फलस्वरुप मधेशमा दर्जनौ व्यक्तिहरुले आफनो ज्यान गुमाए भने केही सुरक्षाकर्मीहरुले पनि ज्यान गुमाउन बाध्य भए । नेपाली जनताले भारतबाट अघोषित नाकाबन्दीको सामनो भोग्नु पर्यो ।जुन नाकाबन्दीका कारण नेपाली जनताले अहिले सम्म पनि कालोबजारीको सामना व्यहोर्नु परिरहेको अवस्था छ । सरकारले यो संविधान जारी भएता पनि प्रक्रियागत ढंगले संविधान शंसोधन गर्ने सकिने भएकाले वार्तामा आउन आग्रह गरेको देखिन्छ । तर मधेशी मोर्चाले विगतको वार्ताहरुका कारण वार्तामा बस्नुको कुनै औचित्य नभएको जिकिर गर्दछ । तर सरकारले भने वार्ताको आवहान गर्दै आएको छ ।

मधेशी मोर्चाहरुको आफनो माग आपैमा सान्दर्भिक भएता पनि राष्ट्र र राष्ट्रियताका सवालमा गम्भिर भएको पाइदैन तथापि माग गर्ने अधिकार पार्टी र समुदायलाई भएकोमा कुनै दईमत छैन । तर तिनै मधेशीमोर्चाहरुको आन्दोलनमा आदीवासी जनजातिहरुको आन्दोलन त्यती लचिलो र ओझिलो देखिन्न किनकी मधेशी मोर्चाको माग र आदीवासी जनजातिको माग नेपाल सरकार समक्ष सूत्रबद्ध भएता पनि यी दुई समूहको माग फरक छन भन्ने कुरा हामीले बुइmनु जरुरी छ । मधेशी मोर्चा सीमांकन, स्वायत प्रदेश, नागरिक्ता, जनसंख्या, समानुपातिक निर्वाचन मुख्य माग छ । यत्ता जनजातिहरु, जातिय पहिचान सहितको राज्य र जनसंख्याको आधारमा समानुपातिक समावेशीको मुख्य माग गर्दै आएका छन । यधपि अरु पनि मागहरु छन तथापि मुख्य माग भनेका सायद यिनै हुन भन्ने मलाई लाग्द छ ।

मधेशी मोर्चा र जनजातिहरुको मागका सवालमा स्पष्ट हुनु जरुरी छ । मागका  सवालहरुको गहन अध्यायन गर्ने हो भने यहां राजनीतिक चलखेलको शुरुवाट भएको छ, भन्नेमा कुनै दुइमत छैन । नेपाली आदिवासी जनजातिहरुले आफनो आन्दोलन आफै हाक्न सक्छन तर मधेशी मोर्चा संग संयुक्त आन्दोलन गर्नु जनजातिका लागि अपरिहार्य छैन । किनकी मधेशी मोर्चा सीमांकनको माग गर्दछन जनजातिहरु प्हिचान सहितको राज्यको माग  गर्दछन । मधेशीहरु जनसंख्यको आधारमा निर्वाचन क्षेत्र भन्छन, जनजातिहरु जनसंख्यको आधारमा राज्यका हरेक अंगमा समानुपातिक समावेशीको पक्षमा छन ।यी यावट सवालहरु अध्यायन र विश्लेष्ण गर्दा मधेशी मोर्चाहरु संगको संयुक्त गठबन्धनको आन्दोलन जनजातिका लागि सहज छैन । मधेशी मोर्चाको माग पुरा हुनेहो भने जनजाित हौ भन्नेहरुको पनि पत्तासाफ हुने कुरामा कुनै दुईमत छैन । यो आन्दोलनमा जनजाति नेताहरुको आफनो स्वार्थ पुर्तिका निम्ति लागेको आभास हुन्छ ।

जनजातिका मागका सवालमा पहिला पनि राजनीतिक धुर्वीकरणका कारण जनजाति आन्दोलन सफल नभएका नजिरहरु हामी समक्ष जगजाहेर छन । चाहे त्यो दश बर्षे जनयुद्ध र त्यस पश्चात उत्पन्न विभिनन राजनीतिक घटनाक्रमले प्रष्ट पारेको अवस्था हो । अहिले मधेशी मोर्चा संग गठबन्धन गरेर आन्दोलन गर्नु जनजातिको लागि संयुक्त आन्दोलन घाटक र  आफैमा सहज पक्ष होईन । किनकी फरक धु्रवको माग भएकाले संयोजन हुन सक्दैन भोली सरकारले मागका सवालमा छलफल गर्ने भन्यो भने मधेशी मोर्चाको मागका सवालमा छलफल गर्ने वा जनजातिका सवालमा छलफल गर्ने र कसको मागलाई सरकारले सम्बोधन गर्ने यो सवालमा स्पष्ट नभईकन राजनीतक स्वार्थका लागि आन्दोलन गर्नु जनजातिहरुकै विरुद्धमा छ । नेपाल सरकारले मोर्चालाई सम्बोधन गरेर वार्ताका लागि आव्हान गर्यो तर विविध कारणहरु देखाउदै त्यो सर्वदलीय बैठकलाई मधेशी मोर्चाले संयुक्त गठबन्धनलाई पत्र नपठाएको भन्दै बहिष्कार गर्यो ।

जसको कारणले अहिले मधेशी मोर्चाहरु भित्र पनि संयुक्त गठबन्धनका सवालमा विवाद शुरु भएको छ । किनकी फरक माग र उद्देश्यका कारण आन्दोलनमा लागेका दुई धु्रवका मधेशी मोर्चा र आदीवासी जनजाति भएकाले आन्दोलनको सार्थक्तामा र गन्तव्यमा पुग्छ भन्ने सवालमा प्रश्न चिन्ह खडा भएको छ । यो संयुक्त गठबन्धनको आन्दोलन जनजातिहरुका लागि साच्चैकै प्रत्युत्पादक हुनेमा कुनै र्दुमत छैन ।

 

लेखक: नेत्र पहराई , २ मे २०१६

 

 

Add your comment

Your name:
Subject:
Comment:

Latest News